Bilgi Güçtür!
Bilim ve Doğa kategorisi, evreni, doğayı ve canlı–cansız tüm varlıkları konu alan bilimsel disiplinlere ait ansiklopedik bilgileri kapsar. Fizik, kimya, biyoloji, astronomi, yer bilimleri ve çevre bilimleri gibi temel alanlar bu kategori altında sistematik biçimde ele alınır. Maddeler; kavramsal tanımlar, temel ilkeler, tarihsel gelişim süreçleri ve güncel bilimsel yaklaşımlar çerçevesinde hazırlanır. Amaç, bilimsel bilgiyi doğru, tarafsız ve erişilebilir bir biçimde sunmaktır.
Lapis lazuli, derin mavi rengiyle tanınan, tarih boyunca takı, mühür, heykel, süs eşyası ve boya pigmenti olarak kullanılmış değerli bir dekoratif taştır. Çoğu kişinin sandığının aksine lapis lazuli tek bir mineral değildir; lazurit başta olmak üzere kalsit, pirit ve bazen diyopsit, amfibol, feldispat veya mika gibi farklı minerallerin birleşiminden oluşan bir kayaçtır. Bu nedenle lapis […]
Astrolojide açılar, doğum haritasındaki gezegenlerin ve önemli noktaların birbirleriyle kurduğu geometrik ilişkileri ifade eder. Bir haritada gezegenler tek başına duran semboller değildir; birbirleriyle belirli derecelerde temas eder, desteklenir, zorlanır, birbirini görünür kılar veya gerilim üretir. Bu temasların teknik adı açıdır. Açılar olmadan harita yorumu, birbirinden kopuk işaretlerin listesine dönüşür. Açılar, haritanın iç konuşmasını ve dinamik […]
Astrolojide evler, doğum haritasını yalnızca gökyüzündeki burç ve gezegen konumlarından ibaret olmaktan çıkarıp insan deneyiminin somut alanlarına bağlayan temel yapıdır. Bir haritada gezegenler sembolik işlevleri, burçlar bu işlevlerin ifade tarzını, açılar göstergeler arasındaki ilişkiyi anlatırken evler, bütün bu temaların yaşamın hangi alanlarında görünür olacağını gösterir. Bu nedenle evleri anlamadan doğum haritası okumak, sahnesi olmayan bir […]
Astrolojide gezegenler, bir yıldız haritasının en temel göstergeleri arasında yer alır. Bir doğum haritasında burçlar, evler ve açılar ne kadar önemliyse, bütün bu yapıyı harekete geçiren asıl sembolik aktörler gezegenlerdir. Bu nedenle astrolojiyi yalnızca “burçlar” üzerinden okumak, sistemin en geniş katmanını daraltmak anlamına gelir. Burçlar bir niteliği, evler bir yaşam alanını, açılar göstergeler arasındaki ilişki […]
Punch’a Ne Oldu? : Viral Şefkatin Kısa Hafızası Üzerine Bir Perspektif Bir zamanlar hepimiz Punch’ı tanıyorduk. Küçük bir Japon makak yavrusu. Annesi tarafından reddedilmiş, hayvanat bahçesi görevlilerinin verdiği turuncu bir orangutan peluşuna tutunmuş, kalabalık internetin ortasında neredeyse herkesin içini burkmuştu. Onun görüntüsüne bakan milyonlarca insan aynı anda benzer bir duyguya kapıldı: Şefkat, hüzün, koruma isteği, […]
Giriş: Deniz Suyu Neden Doğrudan İçilemez? Dünya yüzeyinin büyük bölümü suyla kaplıdır; fakat bu suyun büyük kısmı denizlerde ve okyanuslarda bulunan tuzlu sudur. İnsanların doğrudan kullanabileceği tatlı su miktarı ise sınırlıdır. Bu nedenle deniz suyunun içme suyuna dönüştürülmesi, özellikle kurak bölgeler, adalar, kıyı kentleri, su stresi yaşayan ülkeler ve iklim değişikliğinden etkilenen toplumlar için giderek […]
Giriş: Küçük Bir Canlı, Büyük Bir Tepki! Hamam böceği çoğu insan için yalnızca bir böcek değildir. Evde görüldüğü anda ortamın duygusu değişir. Birkaç saniye önce sıradan olan mutfak, banyo ya da koridor bir anda tehdit alanına dönüşür. İnsan irkilir, geri çekilir, bağırabilir, donakalabilir ya da hemen müdahale etmeye çalışır. Tepkinin büyüklüğü, böceğin fiziksel gücüyle açıklanamaz. […]
Solastalji, insanın yaşadığı çevrenin bozulması, dönüşmesi veya tanınmaz hâle gelmesi nedeniyle hissettiği derin yer kaybı, huzursuzluk ve yabancılaşma duygusudur. En kısa tanımıyla solastalji, kişinin evinden ayrılmadan evini kaybetmiş gibi hissetmesidir. Bu kavram, özellikle iklim krizi, kuraklık, orman yangınları, madencilik, baraj projeleri, kentsel dönüşüm, hava kirliliği, kıyı tahribatı, endüstriyel tarım ve doğal alanların yok oluşu gibi […]
Karbon kredisi, bir ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyonunun azaltıldığını, önlendiğini veya atmosferden uzaklaştırıldığını temsil eden ticari bir birimdir. En kısa tanımıyla karbon kredisi, iklim değişikliğiyle mücadelede ölçülebilir bir emisyon azaltımını veya karbon giderimini belgeleyen sertifikadır. Bir şirket, devlet, kurum veya birey bu kredileri satın alarak kendi emisyonlarının bir kısmını dengelediğini iddia edebilir. Ancak karbon […]
İklim krizi, çoğu zaman eriyen buzullar, kuruyan göller, yanan ormanlar, yükselen denizler ve yok olan türler üzerinden anlatılır. Bu anlatım yanlış değildir; fakat eksiktir. Çünkü iklim krizi yalnızca doğanın bozulması değildir. Aynı zamanda insan sağlığı, gıda güvenliği, su kaynakları, ekonomi, şehirleşme, göç, savaş, adalet, demokrasi ve kuşaklar arası sorumluluk meselesidir. Bir orman yangını yalnızca ağaçların […]
Doğal taş dünyasına ilgi duyanların en sık sorduğu sorulardan biri şudur: Bir taşın gerçekten doğal olup olmadığı nasıl anlaşılır? Bu soru ilk bakışta basit gibi görünür; ama aslında gemoloji dünyasının en kritik ve en karmaşık başlıklarından biridir. Çünkü “gerçek taş mı?” sorusu çoğu zaman tek bir meseleyi değil, birbiriyle karışan birkaç ayrı ihtimali kapsar. Taş […]
Modern bilim, yalnızca büyük fikirlerin, dâhi bilim insanlarının veya teorik sistemlerin ürünü değildir. Bilim tarihi aynı zamanda deneylerin tarihidir. Bir eğik düzlemde yuvarlanan top, vakum altında öten bir çan, prizmadan geçen güneş ışığı, altın folyoya çarpan alfa parçacıkları, bezelye bitkileri, bakteriler, kurbağa bacakları, köpeklerin salya refleksi, parçacık hızlandırıcıları ve kütleçekim dalgası dedektörleri modern dünyanın bilgi […]
Mohs Sertlik Ölçeği, minerallerin çizilmeye karşı gösterdiği direnci karşılaştırmalı biçimde sıralayan en temel sistemlerden biridir. Doğal taşlar, mücevherler ve mineral örnekleri hakkında konuşurken en sık duyulan teknik kavramlardan biri budur. Bunun nedeni açıktır: Bir taşın ne kadar dayanıklı olduğunu anlamaya çalışan herkes, bir noktada sertlik meselesiyle karşılaşır. Yüzükte kullanılacak bir safir ile kolyede daha rahat […]
Muz ağacı, gündelik dilde son derece tanıdık bir ifadedir. Tropik bölgeleri, geniş yaprakları, salkım halindeki meyveleri ve güçlü siluetiyle çoğu insanın zihninde gerçek bir ağaç gibi yer eder. Ancak botanik açıdan bakıldığında bu tanım yanıltıcıdır. Çünkü muz ağacı, bildiğimiz anlamda odunsu bir gövdeye sahip bir ağaç değildir. O, ağaç görünümü kazanmış, çok yıllık, devasa bir […]
Doğal taşlar ve mücevherler dünyası, dışarıdan bakıldığında büyüleyici; içeriden bakıldığında ise oldukça teknik bir alandır. Bir taşın rengini beğenmek kolaydır, ama o taş hakkında yazılan açıklamaları, sertifika üzerindeki kavramları, satış dilindeki ifadeleri ve gemolojik değerlendirme terimlerini gerçekten anlamak daha zordur. Çünkü mücevher dünyası yalnızca estetik kavramlarla değil; mineraloji, gemoloji, kesim, yüzey işleme, optik davranış, laboratuvar […]
Yakut, mücevher dünyasının en güçlü sembollerinden biridir. Kırmızı rengi, yüksek dayanıklılığı, tarih boyunca iktidar, tutku, güç ve asaletle ilişkilendirilmesi nedeniyle yalnızca değerli bir taş değil; aynı zamanda kültürel bir imgedir. Birçok insan için yakut, taşların en dramatik olanıdır. Bunun sebebi sadece kırmızı oluşu değildir. Asıl mesele, bu kırmızının doğada nadir, görsel olarak çarpıcı ve mücevher […]
Safir, doğanın en etkileyici mücevher taşlarından biridir. Geniş kitleler onu çoğunlukla derin mavi rengiyle tanır; ancak safir yalnızca mavi bir taş değildir. Sarıdan pembeye, mora, turuncudan yeşile kadar çok farklı renklerde görülebilen, yüksek sertliği ve güçlü görsel etkisi sayesinde hem tarih boyunca hem de modern mücevher dünyasında ayrıcalıklı bir yere sahip olan bir taş ailesidir. […]
Ametist, doğal taşlar dünyasının en tanınan ve en sevilen üyelerinden biridir. Mor rengiyle kolayca ayırt edilir, hem tarih boyunca hem de modern mücevher kültüründe güçlü bir yere sahiptir. Onu özel kılan şey yalnızca estetik görünümü değildir. Aynı zamanda ulaşılabilir olması, geniş kullanım alanı sunması, farklı tonlarda görülebilmesi ve kültürel sembolizminin çok güçlü olmasıdır. Bu yüzden […]
Kehribar, mücevher dünyasının en ilginç üyelerinden biridir. Çünkü birçok değerli taş yer kabuğundaki mineral süreçlerle oluşurken, kehribar bir ağacın geçmişinden gelir. O, jeolojik olduğu kadar biyolojik ve tarihsel bir malzemedir. Bir kristal değil, fosilleşmiş ağaç reçinesidir. Bu özelliği, kehribarı yalnızca estetik bir süs eşyası olmaktan çıkarır; onu doğa tarihi, paleontoloji, kültür tarihi, ticaret ve zanaatla […]
Nobel Ödülü almak, ilk bakışta çok açık bir anlama sahipmiş gibi görünür. Dünyanın en prestijli ödüllerinden birini kazanmışsınızdır. Adınız artık belirli bir alanın zirvesiyle birlikte anılacaktır. Haber bültenleri, biyografiler, ansiklopediler ve kamu hafızası sizi artık başka bir sıfatla kaydeder: Nobel ödüllü. Ama mesele tam olarak burada başlar. Çünkü Nobel, sadece bir başarı işareti değildir. Aynı […]
by