Kategori: Tarih

Osmanlı’da çeşme kültürü, yalnızca su temin eden mimari yapıların tarihi değildir. Çeşme; hayır anlayışının, vakıf sisteminin, şehir estetiğinin, mahalle hayatının, gündelik karşılaşmaların, kitabe kültürünün ve kamusal hizmet fikrinin birleştiği bir şehir kurumudur. Osmanlı şehirlerinde çeşmeler, insanların içme ve kullanma suyuna ulaşmasını sağlarken aynı zamanda mahallelerin sosyal merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Bir çeşmenin başında su alınır, […]

Kanun-ı Esasi, Osmanlı Devleti’nin 23 Aralık 1876 tarihinde ilan edilen ilk anayasasıdır. Osmanlı Türkçesindeki adıyla Kânûn-ı Esâsî, “temel kanun” veya “anayasa” anlamına gelir. Bu belge, Osmanlı Devleti’nde mutlak monarşiden meşrutî monarşiye geçişin ilk büyük anayasal adımıdır. Kanun-ı Esasi ile padişahın yetkileri tamamen ortadan kaldırılmamış; ancak devletin kuruluşu, tebaa hakları, hükümet, memurlar, meclis, yargı, maliye ve […]

Islahat Fermanı, Osmanlı Devleti’nde 18 Şubat 1856 tarihinde ilan edilen ve özellikle gayrimüslim Osmanlı tebaasının haklarını genişletmeyi, müslim ve gayrimüslim tebaa arasında hukukî eşitlik ilkesini güçlendirmeyi ve Tanzimat reformlarını daha ileri bir aşamaya taşımayı amaçlayan tarihî reform belgesidir. Asıl adı Hatt-ı Hümâyun olan bu belge, Sultan Abdülmecid döneminde yayımlanmış ve Tanzimat Dönemi’nin ikinci büyük reform […]

Yeniçeri Ocağı, Osmanlı İmparatorluğu’nun en meşhur, en etkili ve en tartışmalı askerî kurumlarından biridir. Osmanlı tarihini anlamak isteyen herkes bir noktada Yeniçeri Ocağı ile karşılaşır; çünkü yeniçeriler yalnızca savaş meydanındaki piyadeler değildi. Onlar padişahın kapıkulu askerleri, merkezî ordunun çekirdeği, İstanbul’un güvenlik unsuru, saray iktidarının baskı aracı, şehir ekonomisinin aktörü, esnaflaşan bir toplumsal grup, isyan siyasetinin […]

Osmanlı padişahları kronolojisi, yalnızca hükümdar adlarının sıralandığı bir liste değildir. Bu kronoloji, küçük bir uç beyliğinin altı yüzyılı aşan bir imparatorluk düzenine dönüşmesini, İstanbul’un fethiyle bir çağın kapanıp bir yenisinin açılmasını, dünya tarihinin yön değiştirmesini, klasik Osmanlı kurumlarının olgunlaşmasını, 17. yüzyıldaki kriz ve uyarlanma süreçlerini, 18. yüzyılın diplomasi ve reform arayışlarını, 19. yüzyılın modernleşme baskılarını […]

Harem, Osmanlı tarihiyle ilgili aramalarda en çok ilgi çeken ama en çok yanlış anlaşılan başlıklardan biridir. Bunun temel nedeni, harem kavramının uzun süre egzotik, erotik ve fanteziye açık bir imge olarak sunulmuş olmasıdır. Oysa tarihsel anlamda harem, yalnızca padişahın kadınlarından oluşan gizemli kapalı alan değildir. Daha geniş anlamıyla sarayın mahrem ve iç hayatını, hanedan kadınlarını, […]