Bilgi Güçtür!
Gökyüzü karardığında, bulutlar elektrik yükü biriktirdiğinde ve fırtına sertleştiğinde insanlar yalnızca yağmurdan değil, yıldırımdan da korunmak ister. Bu korunma ihtiyacı, insanlık tarihinin en eski korkularından birine dayanır. Yıldırım, yalnızca etkileyici bir doğa olayı değildir; aynı zamanda yangın çıkarabilen, yapı elemanlarını parçalayabilen, elektrik tesisatına zarar verebilen ve doğrudan can kaybına yol açabilen çok güçlü bir elektrik […]
1980’lerin ev bilgisayarı savaşlarında Commodore 64 ve ZX Spectrum fırtınalar estirirken, İngiltere’den yükselen bir ses dengeleri değiştirdi: Amstrad. Sir Alan Sugar tarafından kurulan şirket, rakiplerinin aksine bilgisayarı “parça parça toplanan bir hobi aracı” değil, “kutudan çıktığı anda çalışan bir beyaz eşya” olarak pazarladı. Invictus Wiki olarak, “Cost-Effective” (Maliyet Odaklı) mühendisliğin zirvesi olan Amstrad dünyasını ve […]
19. yüzyılın ortalarında, elektriğin henüz sadece laboratuvarlarda bir merak konusu olduğu, buhar gücünün ise dünyayı fiziksel olarak dönüştürdüğü bir çağda, bir adam tarihin akışını değiştirecek bir “düşünce makinesi” tasarladı. Charles Babbage tarafından 1837 yılında kağıt üzerine dökülen Analitik Makine (Analytical Engine), sadece bir hesap makinesi değildi. O, bugün kullandığımız modern bilgisayarların (von Neumann mimarisinin) tüm […]
K-pop; en basit tanımıyla Güney Kore çıkışlı popüler müzik üretimini ifade eder. Ancak bu tanım tek başına yeterli değildir. Çünkü K-pop yalnızca bir müzik türü değil; ses, görsel tasarım, koreografi, yıldız üretim sistemi, dijital fandom, moda, dil, sosyal medya ve küresel kültür dolaşımının birleştiği çok katmanlı bir endüstridir. Birçok insan K-pop’ı ilk bakışta “iyi dans […]
Ekonomi dilinde bazı kavramlar vardır ki ilk duyulduğunda teknik görünür, fakat etkisi son derece gündeliktir. Stagflasyon da bunlardan biridir. Maaşınızın alım gücü düşüyorsa, market fiyatları sürekli yükseliyorsa, şirketler yatırım kararlarını erteliyorsa, iş bulmak zorlaşıyorsa ve bütün bunlar aynı anda oluyorsa, arka planda çoğu zaman yalnızca “enflasyon” ya da yalnızca “durgunluk” değil, daha karmaşık bir tablo […]
İnsanlık tarihindeki bazı kırılmalar, yalnızca bir dönemin ekonomik alışkanlıklarını değil, insanın dünyayla kurduğu ilişkinin tamamını değiştirir. Sanayi Devrimi de bu türden bir kırılmadır. Çünkü bu dönüşüm yalnızca yeni makinelerin icadı, bazı fabrikaların kurulması ya da birkaç üretim tekniğinin gelişmesi anlamına gelmez. Sanayi Devrimi; üretimin ölçeğini, emeğin niteliğini, zamanın örgütlenişini, şehirlerin büyüklüğünü, sınıf yapısını, aile hayatını, […]
Erol Evgin, Türk pop müziğinin yarım asrı aşan tarihinde birden fazla kimliği aynı bedende taşıyan sanatçılardan biridir. Şarkıcıdır, yorumcudur, bestecidir, sunucudur, oyuncudur, mimardır; son yıllarda resim çalışmalarıyla da görünürlük kazanan çok yönlü bir kültür insanıdır. Onu kalıcı yapan şey yalnızca sevilen şarkılar üretmiş olması değildir. Erol Evgin, Türkçe popta ölçülü yorumun, sahne zarafetinin, güçlü iş […]
CERN, modern bilimin en çok bilinen ama aynı zamanda en çok yanlış anlaşılan kurumlarından biridir. Adı sık sık haberlerde geçer, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ile birlikte anılır, Higgs bozonu keşfiyle hatırlanır, zaman zaman komplo teorilerinin merkezine yerleştirilir ve çoğu kişi için “çok büyük bir fizik laboratuvarı” olmaktan öteye geçmez. Oysa CERN yalnızca büyük bir laboratuvar değildir. […]
“Linguistik” kelimesi ilk duyulduğunda birçok kişide benzer çağrışımlar uyandırır: yabancı dil öğrenmek, kelimelerin kökenini araştırmak, doğru yazım kurallarını bilmek ya da dil bilgisi yanlışlarını düzeltmek. Oysa linguistik, bunların yalnızca küçük bir kısmına temas eden, ama kapsamı bunlardan çok daha geniş olan bir disiplindir. Türkçede en yaygın karşılığı dilbilim olan linguistik, en basit anlamıyla insan dilinin […]
Bu soru, ilk bakışta çok basit görünür. Evde bir muhabbet kuşunun adınızı tekrar ettiğini, bir Afrika gri papağanının cümle benzeri diziler kurduğunu ya da bir Amazon papağanının insan kahkahasını şaşırtıcı doğrulukla taklit ettiğini gördüğümüzde, doğal olarak şöyle düşünürüz: Madem hayvanların çoğunda ağız, dil, ses çıkarma ve öğrenme gibi kapasitelere benzeyen şeyler var, neden özellikle bu […]
Atari ST, her ne kadar “müzisyen bilgisayarı” olarak nam salsa da, saf işlemci gücü (8 MHz Motorola 68000) sayesinde oyun dünyasına da çok önemli katkılarda bulundu. Amiga’nın özel grafik çiplerine sahip olmaması, Atari ST geliştiricilerini “yazılım cambazlığı” yapmaya itti. Bu durum, özellikle 3D grafiklerin ve zekice kurgulanmış oyun mekaniklerinin bu platformda parlamasını sağladı. İşte Invictus […]
Berlin’in merkezine doğru yaklaşırken, geniş bir kavşak adasının ortasında yükselen altın bir figür çoğu ziyaretçinin dikkatini çeker. Uzaktan bakıldığında bu yapı, yalnızca görkemli bir şehir simgesi gibi görünür. Oysa Siegessäule, yani Zafer Sütunu, Berlin’in en katmanlı anıtlarından biridir. Çünkü bu sütun yalnızca bir mimari eser değil; 19. yüzyıl Alman ulus inşasının, Prusya askeri zaferlerinin, Nazi […]
İzmir’deki Tarihi Kemeraltı Çarşısı, yalnızca dükkanların yan yana dizildiği eski bir ticaret bölgesi değildir. O, bir şehrin denizle kurduğu ilişkinin, liman ekonomisinin, inanç coğrafyasının, gündelik hayat ritminin ve toplumsal hafızasının taş, ahşap, avlu, sokak ve ses halinde bugüne ulaşmış biçimidir. Kemeraltı’na sadece “alışveriş yapılacak yer” olarak bakmak, bir arşivin kapağını açıp yalnızca ilk sayfasını okumaya […]
Kadir İnanır, Türk sinemasının yalnızca yıldız oyuncularından biri değil; aynı zamanda Yeşilçam’ın halkla kurduğu duygusal ilişkinin en güçlü yüzlerinden biridir. Onu özel kılan şey, sadece başrol oynamış olması ya da çok geniş bir seyirci kitlesi tarafından sevilmiş olması değildir. Kadir İnanır, Türkiye’de sinemanın “yakışıklı erkek” imgesini Anadolu’nun sertliği, taşranın suskunluğu, kentin kırılganlığı ve adalet duygusuyla […]
1957 yılında IBM çatısı altında John Backus ve ekibi tarafından geliştirilen Fortran (ismini Formula Translation kelimelerinden alır), yüksek seviyeli programlama dilleri tarihindeki ilk gerçek devrimdir. Programcıların işlemciye doğrudan makine kodu veya “Assembly” yazmak yerine, matematiksel formüllere benzer bir dille talimat vermesini sağlayan bu dil, bilgisayar bilimlerinde “Modern Çağ”ı başlatan kıvılcımdır. “Efsaneye göre, Fortran’ın yaratıcısı John […]
Teknoloji kelimesi bugün çoğu insanın zihninde önce telefonları, bilgisayarları, yapay zekâyı, robotları, uzay araçlarını ve dijital ağları çağrıştırır. Bunun güçlü bir nedeni vardır: modern hayatın en görünür teknolojileri gerçekten de elektronik, yazılım ve iletişim alanlarında karşımıza çıkar. Ancak teknoloji kavramını yalnızca ekranlarla, cihazlarla ya da son model ürünlerle sınırlamak büyük bir eksiklik olur. Çünkü teknoloji, […]
Bir bölgeye yukarıdan baktığımızda gördüğümüz şey yalnızca dağlar, ovalar, vadiler, akarsular ve tepelerden ibaret değildir. Aslında gördüğümüz şey, yeryüzünün biçimidir. Bu biçim bazen sert bir dağ kütlesi, bazen hafif eğimli bir plato, bazen de insan yerleşimini, tarımı, ulaşımı ve iklimi etkileyen karmaşık bir arazi düzeni olarak karşımıza çıkar. İşte topoğrafya, en genel anlamıyla, yeryüzünün bu […]
“Yıldız haritası” ifadesi Türkçede çoğu zaman astrolojik anlamda kullanılır. İnsanlar bu terimle genellikle doğum haritasını, yani bir kişinin doğduğu anda gökyüzündeki gezegen, Güneş, Ay ve yükselen düzeninin sembolik olarak yorumlandığı astrolojik şemayı kasteder. Bu yüzden günlük dilde “yıldız haritası nedir?” sorusu çoğu zaman “doğum haritası nedir, nasıl okunur, ne işe yarar?” sorularıyla aynı kapıya çıkar. […]
Nümismatik (Numismatik, Nümizmatik); madeni paraları, kağıt paraları, madalyaları, jetonları ve benzeri para tarihine ait nesneleri inceleyen bilgi alanıdır. İlk bakışta yalnızca koleksiyonculukla ilgiliymiş gibi görünse de nümismatik aslında tarih, ekonomi, sanat tarihi, siyaset, kültür ve gündelik yaşam arasında köprü kuran çok katmanlı bir disiplindir. Bir sikkenin üzerinde yer alan hükümdar portresi, bir banknotta kullanılan simgeler, […]
Gündelik dilde bazı kelimeler vardır; çok sık kullanılırlar ama tam olarak ne anlama geldikleri üzerinde pek durulmaz. “Sentez” de bu kelimelerden biridir. Bir fikir için kullanılır, bir kültür tartışmasında karşımıza çıkar, bir araştırma yazısında geçer, kimyada teknik bir terim olur, felsefede ise bambaşka bir yoğunluk kazanır. Bu kadar farklı alanda dolaşan bir kelime doğal olarak […]
by