Bilgi Güçtür!
İnternette bir film, dizi ya da belgesel hakkında hızlı fikir edinmek isteyen insanların en sık baktığı yerlerden biri IMDb’dir. Özellikle “IMDb puanı kaç?” sorusu, artık yalnızca sinema meraklılarının değil, sıradan izleyicilerin de günlük diline girmiş durumdadır. Yeni bir filme başlamadan önce, bir diziyi izleme listesine eklemeden önce ya da eski bir yapımın hala değerli olup […]
Penguenler, dünyanın en tanınan kuş gruplarından biridir. Dik duruşları, siyah-beyaz tüyleri, sürü halinde yaşamaları ve kar üzerinde yürürken ortaya çıkan kendine özgü hareketleri onları hem bilimsel hem de kültürel açıdan dikkat çekici kılar. Fakat penguenleri yalnızca “sevimli kutup hayvanları” olarak görmek, bu canlıların biyolojisini ve ekolojik önemini fazlasıyla basitleştirmek olur. Çünkü penguenler, milyonlarca yıl boyunca […]
Bükreş ilk bakışta biraz dağınık, biraz sert ve hatta zaman zaman çelişkili görünebilir. Ama biraz zaman geçirince şehrin asıl gücünün tam da bu katmanlı yapıda yattığını fark edersiniz. Çünkü Bükreş, tek yüzlü bir başkent değil; eski hanlar, aristokrat caddeler, ağır komünist akslar, yeşil parklar ve canlı gündelik hayatın aynı anda yaşadığı bir şehir gibi çalışır. […]
Muhabbet kuşu, küçük boyutu, canlı mizacı, ötüşleri ve insan sesine uyum sağlayabilen yapısıyla dünyanın en çok beslenen evcil kuşlarından biridir. Pek çok kişi için o yalnızca renkli ve sevimli bir kafes kuşu değildir; ev ortamına ritim, ses, hareket ve etkileşim getiren canlı bir refakatçidir. Ancak muhabbet kuşunu gerçekten anlamak için onun yalnızca “kolay bakılan” bir […]
Kahire ilk bakışta fazla büyük, fazla gürültülü ve fazla yoğun gelebilir. Ama biraz zaman geçirdiğinizde, bu yoğunluğun rastgele değil; çok eski, çok katmanlı ve çok canlı bir şehir hafızasının sonucu olduğunu fark edersiniz. Çünkü Kahire yalnızca bir başkent değildir. Aynı zamanda Nil etrafında büyümüş, fatımi-memlük-Osmanlı-modern dönemleri üst üste taşıyan ve gündelik hayatı neredeyse hiç durmayan […]
Moskova’yı Moskova Yapan Şey Nedir? Moskova, ilk bakışta gücüyle etkileyen şehirlerden biridir. Bu güç bazen tarihi yapılardan, bazen geniş ölçekten, bazen de kentin merkezinde bile hissedilen siyasal ağırlıktan gelir. Fakat Moskova’yı gerçekten özel yapan şey yalnızca büyük olması değildir. Asıl mesele, şehrin aynı anda birkaç farklı rejimde yaşamasıdır. Bir yanda Kremlin ve Kızıl Meydan etrafında […]
Helsinki ilk bakışta fazla sakin görünebilir. Ama biraz zaman geçirdiğinizde bu sakinliğin yüzeysellikten değil, iyi kurulmuş bir şehir düzeninden geldiğini fark edersiniz. Çünkü Helsinki bağıran bir şehir değildir; suyla, ışıkla, kamusal alanla ve gündelik kaliteyle çalışan bir başkenttir. Helsinki’yi Helsinki Yapan Şey Nedir? Helsinki, Avrupa’nın en kolay küçümsenen ama en zor sadeleştirilen şehirlerinden biridir. […]
Katmandu ilk bakışta fazla dağınık, fazla kalabalık ve fazla yoğun gelebilir. Ama biraz zaman geçirdiğinizde, bu yoğunluğun rastgele değil; çok eski, çok katmanlı ve hala yaşayan bir şehir hafızasının sonucu olduğunu fark edersiniz. Çünkü Katmandu yalnızca Nepal’in başkenti değil; aynı zamanda Kathmandu Valley’in tarih, inanç ve gündelik yaşam damarlarının birbirine bağlandığı ana düğümdür. Katmandu’yu […]
Saraybosna ilk bakışta küçük, kolay ve hızlı tüketilebilir gibi görünebilir. Ama biraz zaman geçirdiğinizde, şehrin asıl gücünün ölçüsünde değil; katmanlarında olduğunu fark edersiniz. Çünkü burası aynı anda Osmanlı, Orta Avrupa, Yugoslavya ve savaş sonrası hafızayı taşıyan; doğu ile batı arasında yalnızca slogan düzeyinde değil, gerçek şehir dokusu içinde yaşayan bir başkenttir. Saraybosna’yı Saraybosna Yapan […]
Ada Lovelace programlamanın “teorik” temelini attıysa, Grace Brewster Murray Hopper da onu bugünkü “pratik” haline getiren kişidir. ABD Donanması’nda amirallik rütbesine kadar yükselen Hopper, sadece bir asker değil; bilgisayarların insan dilini anlaması gerektiğini savunan bir devrimcidir. Invictus Wiki olarak, “böcek temizleme” (debugging) teriminden COBOL’un mimarisine kadar, modern yazılım dünyasını inşa eden bu efsanevi kadının hayatını […]
A Adalet Hukuk düzeninin temel amaçlarından biri olan, hakların tanınmasını, yükümlülüklerin dengeli dağıtılmasını ve uyuşmazlıkların meşru yollarla çözülmesini ifade eden üst kavramdır. Adli arama Suç şüphesine bağlı olarak delil elde etmek veya şüpheliyi yakalamak amacıyla yapılan aramadır. İdari aramadan farklı olarak ceza muhakemesi güvencelerine tabidir. Adli yardım Yargılama giderlerini karşılama gücü bulunmayan kişilere, belirli şartlarla […]
Giriş: Dünya Dillerini Saymak Neden Zordur ve Neden Yine de Önemlidir? Dünya dilleri üzerine konuşurken insanlar çoğu zaman çok hızlı bir sıralama duymak ister: En çok konuşulan dil hangisi? İngilizce mi, Çince mi, İspanyolca mı? Arapça neden tek kalem olarak görünmüyor? Hintçe ile Urduca neden ayrı ayrı sayılıyor? Fransızca nasıl bu kadar yukarı çıkıyor? Türkçe […]
İçinde yaşadığımız çağ, çoğu zaman bir bilgi çağı olarak tanımlanır. Bu tanım yüzeyde doğrudur; çünkü tarihte hiç olmadığı kadar çok veriye, yoruma, habere, görsele, analize ve görüşe birkaç saniye içinde ulaşabiliyoruz. Fakat çağımızı yalnızca bilgi bolluğuyla tanımlamak yeterli değildir. Çünkü aynı çağ, aynı zamanda dikkat dağınıklığının, kanaat enflasyonunun, hızla üretilen yargıların ve doğrulanmamış iddiaların da […]
İnsanlık, dünyayı anlamaya çalışırken sayısız yol denedi. Mitler kurdu, otoritelerin sözünü rehber edindi, geleneklere yaslandı, sezgilerine güvendi ve deneyimlerinden sonuçlar çıkardı. Bunların her biri bir ölçüde anlam üretir; fakat doğa hakkında güvenilir, sınanabilir ve başkaları tarafından denetlenebilir bilgi üretmek söz konusu olduğunda, tarihte en güçlü araç bilimsel yöntem olmuştur. Bilimsel yöntem, tek bir laboratuvar tekniğinin […]
Zümrüt, değerli taşlar dünyasında ayrı bir yere sahiptir. Elmasın ışığı, safirin derinliği ve yakutun ateşi ne kadar güçlü semboller taşıyorsa, zümrüt de yeşilin en yoğun ve en aristokrat yorumunu temsil eder. Fakat zümrüdü yalnızca güzel bir yeşil taş olarak görmek büyük eksiklik olur. Çünkü zümrüt, mineral kimliği, kapanım yapısı, kırılgan doğası, köken çeşitliliği, işlemleri, tarihsel […]
Dil, insan türünün en sıradan görünen ama en radikal teknolojilerinden biridir. Gündelik hayatta onunla o kadar içiçeyizdir ki çoğu zaman onu sadece “konuştuğumuz şey” zannederiz. Oysa dil; seslerden, işaretlerden ya da yazıdan ibaret bir iletişim aracı değil, hafızayı taşıyan, toplulukları kuran, sınırları çizen, kimlikleri görünür kılan ve bilginin kuşaklar boyunca aktarılmasını mümkün kılan dev bir […]
Pırlanta, mücevher dünyasının en güçlü sembollerinden biridir. Aşkı, bağlılığı, zarafeti, kalıcılığı ve prestiji aynı anda temsil edebilen çok az nesne vardır; pırlanta bunların başında gelir. Fakat onun bugünkü kültürel gücü, yalnızca parlak görünmesinden kaynaklanmaz. Pırlanta; jeolojinin, kristal yapının, optiğin, zanaatin, standardizasyonun ve modern tüketim kültürünün kesiştiği noktada duran özel bir taştır. Bugün birçok insan pırlantayı […]
Elmas, insanlık tarihinin en güçlü sembollerinden biridir. Yeryüzündeki hiçbir taş, onun kadar aynı anda hem bilimsel hem ekonomik hem de duygusal anlam taşımaz. Bir yandan jeolojinin en etkileyici ürünlerinden biridir; çünkü Dünya’nın derinliklerinde, insan gözünün hiçbir zaman doğrudan göremeyeceği koşullarda oluşur. Bir yandan mücevher dünyasının en tanınan taşlarından biridir; çünkü ışıkla kurduğu ilişki, sertliği, dayanıklılığı […]
İzzet Günay, Türk sinemasının yalnızca yakışıklı yüzlerinden biri değil; aynı zamanda belli bir oyunculuk terbiyesini, şehirli erkek imgesini ve ölçülü star tavrını temsil eden özel isimlerinden biridir. Onu Yeşilçam’ın büyük jönleri arasında saymak kolaydır; ama İzzet Günay’ı asıl ilginç kılan şey, tam da bu jönlük kalıbının içine sığmamasıdır. O, bir dönemin popüler sinema düzeni içinde […]
Doğalgaz, modern dünyanın en görünmez ama en belirleyici enerji kaynaklarından biridir. Birçok insan onu yalnızca mutfaktaki ocak aleviyle, kalorifer petekleriyle ya da kombi faturasındaki satırlarla ilişkilendirir. Oysa doğalgaz bundan çok daha büyüktür. Evleri ısıtan, sanayi tesislerini çalıştıran, elektrik sistemine esneklik sağlayan, gübre üretiminde kullanılan, petrokimya zincirine hammadde veren ve küresel enerji jeopolitiğini doğrudan etkileyen bir […]
by