Kripto para, blokzincir, NFT, Web3 ve DeFi dünyasında kullanılan terimler oldukça fazladır ve çoğu yeni başlayanlar için karmaşıktır. Aşağıdaki 150’den fazla kripto terimi, anlaşılır ve sade açıklamalarla alfabetik biçimde sunulmuştur.
A
Airdrop – Proje tanıtımı için kullanıcılara ücretsiz token dağıtımı.
Altcoin – Bitcoin dışındaki tüm kripto paralar.
AMM (Automated Market Maker) – DEX’lerde çalışan otomatik likidite algoritmaları.
API – Uygulamalar arası veri iletişim arayüzü.
Arbitrage (Arbitraj) – Farklı borsalardaki fiyat farkından yararlanarak kâr elde etme.
ATH (All Time High) – Bir varlığın ulaştığı en yüksek fiyat.
ATL (All Time Low) – Bir varlığın gördüğü en düşük fiyat.
APR – Yıllık faiz oranı (basit).
APY – Bileşik yıllık getiri oranı.
ASIC Miner – Yalnızca madencilik için üretilmiş özel donanım cihazı.
Account Abstraction – Cüzdanları akıllı sözleşme haline getiren Ethereum teknolojisi.
B
Bear Market (Ayı Piyasası) – Piyasanın düşüş eğiliminde olduğu dönem.
Block (Blok) – Verilerin saklandığı kayıt birimi.
Blockchain (Blokzinciri) – Dağıtık veri kayıt sistemi.
Bridge (Köprü) – Zincirler arası token aktarımı sağlayan sistem.
Bull Market (Boğa Piyasası) – Piyasanın yükseliş trendinde olduğu dönem.
Burn (Token Yakımı) – Arzı azaltmak için tokenların yok edilmesi.
Buy the Dip – Düşüşlerde alım yapma stratejisi.
Bot Trading – Otomatik al-sat yapan yazılımlar.
C
CeFi (Centralized Finance) – Merkezi kripto finans sistemleri.
CEX (Centralized Exchange) – Merkezi borsa.
Chainlink – Oracle teknolojisiyle bilinen proje.
Cold Wallet (Soğuk Cüzdan) – İnternete bağlı olmayan cüzdan türü.
Collateral – Teminat olarak gösterilen varlık.
Consensus (Mutabakat) – Ağın doğrulama mekanizması.
Cross-Chain – Blokzincirler arasında veri/varlık aktarımı.
Cryptography – Şifreleme bilimi.
CBDC – Merkez bankası dijital para birimi.
D
DAO – Merkeziyetsiz otonom organizasyon.
DApp – Merkeziyetsiz uygulama.
DeFi – Merkeziyetsiz finans ekosistemi.
DEX – Merkeziyetsiz borsa.
Dip – Fiyatın sert düştüğü an.
Dump – Toplu şekilde satış yaparak fiyat düşürme.
Dusting Attack – Minik transferlerle cüzdanın anonimliğini bozma saldırısı.
DYOR – Kendi araştırmanı yap.
Delegated Proof of Stake – Delegeler aracılığıyla çalışan PoS modeli.
E
EIP (Ethereum Improvement Proposal) – Ethereum geliştirme teklifi.
ERC-20 – Ethereum token standardı.
ERC-721 – NFT standardı.
Exchange – Kripto para alım-satım platformu.
Encryption (Şifreleme) – Veriyi koruma yöntemi.
Epoch – Blokzincirinde belirli zaman dilimi.
Emissions – Token dağıtım planı.
F
FOMO – Kaçırma korkusu ile yapılan acele işlemler.
FUD – Korku, belirsizlik, şüphe yayma.
Fork (Çatallanma) – Ağın iki farklı yol izlemesi.
Futures – Vadeli işlem sözleşmeleri.
Fiat – Geleneksel para birimleri.
Flash Loan – DeFi’de teminatsız anlık kredi.
G
Gas Fee – İşlem ücreti.
Genesis Block – Bir ağdaki ilk blok.
Governance Token – Oy hakkı veren yönetim tokenı.
GPU Mining – Ekran kartıyla madencilik.
Gas Limit – Bir işlem için ayrılan maksimum gas.
H
Halving – Bitcoin ödül yarılanması.
Hash Rate – Madencilik gücünün ölçüsü.
HODL – Uzun vadeli kripto tutmak.
Hot Wallet – İnternete bağlı cüzdan.
Hard Cap – Bir ICO’nun toplayabileceği maksimum fon.
Hard Fork – Geri dönüşsüz ağ ayrılması.
I
ICO – İlk token arzı.
IDO – DEX üzerinden token satışı.
IEO – Borsa üzerinden yapılan token satışı.
Imperfect Loss (Impermanent Loss) – Likidite havuzlarındaki geçici değer kaybı.
Inflation (Enflasyon) – Arzın artmasıyla değer kaybı.
Interoperability – Zincirlerin birbiriyle uyumlu çalışması.
J
JavaScript Contracts – JavaScript tabanlı akıllı sözleşmeler.
JPEG (Kripto jargonunda) – Basit görseller için mizahi bir NFT terimi.
K
KYC – Kimlik doğrulama süreci.
Keypair – Genel ve özel anahtar çifti.
Kusama – Polkadot’un test ağı görevi gören zincir.
L
Layer-1 – Ana blokzinciri.
Layer-2 – Ölçekleme çözümleri.
Liquidity – Likidite; alım-satım kolaylığı.
Liquidity Pool – Likidite havuzu.
Lightning Network – Bitcoin için hızlı işlem çözümü.
Limit Order – Belirli fiyat emri.
Lending Protocol – Borç alma/verme protokolleri.
M
Mainnet – Gerçek ağ.
Market Cap – Piyasa değeri.
Mining – Madencilik işlemi.
Metadata – NFT veri detayları.
Margin Trading – Borç alınarak yapılan işlem.
Mempool – İşlem bekleme havuzu.
Mint – Yeni token/NFT üretme.
N
NFT – Benzersiz dijital varlık.
Node – Ağdaki doğrulayıcı bilgisayar.
Nonce – Madencilikte kullanılan sayı.
O
Oracle – Blokzincire dış veri sağlayan sistem.
On-Chain – Zincir üzerinde yapılan işlemler.
Off-Chain – Zincir dışında gerçekleşen işlemler.
P
PoW – İş ispatı mekanizması.
PoS – Hisse ispatı mekanizması.
Private Key – Cüzdanın gizli anahtarı.
Public Key – Paylaşılan cüzdan adresi.
Pump – Ani fiyat yükselişi.
P2P – Eşler arası iletişim.
Portfolio – Yatırım varlıkları listesi.
Pegged Token – Değeri başka bir varlığa bağlı token.
Q
QR Transfer – QR kod ile transfer işlemi.
Quant – Zincirler arası veri protokolü.
Quorum – Zincir üzerindeki uyumlu doğrulayıcı sayısı.
R
Rug Pull – Geliştiricilerin projeyi terk ederek fonları kaçırması.
Rekt – Büyük kayıp yaşayan yatırımcı jargonudur.
ROI – Yatırım getirisi.
Rollup – Layer-2 ölçekleme çözümü.
S
Satoshi – Bitcoin’in en küçük birimi.
Smart Contract – Akıllı sözleşme.
Stablecoin – Değeri sabit varlıklarla desteklenen coin.
Staking – Kilitli token ile ödül kazanma.
Sharding – Blokzincirinde yatay ölçekleme.
Slippage – Beklenen fiyat ile gerçekleşen fiyat farkı.
Snapshot – Zincirin belirli anlık görüntüsü.
Scam – Dolandırıcılık projesi.
T
Token – Blokzinciri üzerinde çalışan dijital varlık.
Testnet – Projelerin deneme ağı.
TVL – Kilitli toplam değer.
Tether (USDT) – Dolar sabitli stablecoin.
Trading Bot – Otomatik işlem programı.
Treasury – DAO kasası/varlık fonu.
U
Uniswap – İlk büyük DEX protokollerinden biri.
Utility Token – Kullanım amaçlı token.
Unstaking – Stake’in çözülmesi.
V
Validator – Doğrulayıcı node.
Volatility – Fiyat oynaklığı.
Volume – İşlem hacmi.
Vesting – Tokenların zamanla açılması.
W
Wallet (Cüzdan) – Kripto saklama aracı.
Web3 – Merkeziyetsiz yeni internet yapısı.
Whale (Balina) – Büyük yatırımcı.
Whitepaper – Projenin teknik dökümanı.
Wrapped Token – Bir tokenın başka zincirde temsil edilmesi.
X
XRP – Ripple ödeme ağının kripto parası.
X-Chain – Avalanche ekosisteminin zinciri.
Y
Yield Farming – Likidite sağlayarak ödül kazanma.
YTD – Yıl başından bugüne performans ölçümü.
YottaChain – Depolama odaklı blokzinciri.
Z
Zero-Knowledge Proof – Veriyi açıklamadan doğrulama yöntemi.
ZKP Rollups – ZK ispatlı ölçekleme teknolojisi.
Zilliqa – Sharding temelli blokzinciri.
Zswap – Zincirler arası takas protokolü.
🗓️ Yayınlanma Tarihi: 26 Kasım 2025
🔄 Son Güncelleme Tarihi: 26 Kasım 2025
🎯 Kimler için: Bu sözlük, kripto varlık ekosistemine yalnızca yatırım perspektifinden değil; teknolojik altyapı, ekonomi-politik dinamikler ve kavramsal terminoloji düzeyinde hâkim olmak isteyen okurlar için tasarlanmıştır. Blokzincir teknolojisine yeni adım atan bireyler, Web3 projelerinde görev alan geliştiriciler, finans ve hukuk alanında çalışan profesyoneller, içerik üreticileri, araştırmacılar ve öğrenciler; burada sık kullanılan terimlerin kısa, sade fakat kavramsal bütünlüğü koruyan açıklamalarını bulacaklardır. Amaç, kripto dünyasında yanlış anlaşılmaları azaltmak, okuma ve analiz kapasitesini güçlendirmek ve okuyucuya disiplinli bir kavramsal başvuru kaynağı sunmaktır.
İçerik Bilgisi
Invictus Wiki editoryal ekibini temsil eden kolektif bir yazarlık imzasıdır. IW imzasıyla yayımlanan içerikler; çok kaynaklı araştırma, editoryal inceleme ve tarafsızlık ilkeleri doğrultusunda hazırlanır.
